Phần lớn đá quý và đá bán quý trên thị trường có qua xử lý ở một mức nào đó, và điều đó không xấu nếu người bán nói thật. Khi mua, hãy hỏi thẳng đá có nhuộm màu, tẩm nhựa, nung nhiệt hay ép từ bột không; với món có giá trị, xin giấy giám định của một nơi độc lập; và cảnh giác khi người bán né câu hỏi.
Xin chào, đây là Nhà Tư Vấn. Người mua vật phẩm phong thuỷ hay lo đá thật hay giả. Thật ra câu hỏi đó hơi thô. Giữa thật hoàn toàn và giả hoàn toàn còn cả một vùng xám rộng. Tập này mình giúp bạn biết mình đang mua cái gì trong vùng đó.
Xử lý đá là gì, và có mấy kiểu?
Xử lý là mọi can thiệp làm đá đẹp hơn so với lúc khai thác. Nung nhiệt để màu sáng hơn là kiểu rất phổ biến và đã có từ lâu. Nhiều người trong nghề coi nó gần như là bình thường, miễn có nói ra.
Nhuộm màu là cho màu thấm vào đá. Đá nhuộm nhìn rực rỡ, nhưng màu có thể phai theo thời gian, và thường đọng đậm hơn ở những vết nứt nhỏ.
Tẩm nhựa hay tẩm dầu là lấp những vết nứt để đá trông trong và liền hơn. Đá tẩm có thể giòn hơn, dễ mất độ bóng khi gặp nhiệt hay hoá chất.
Còn có đá ép, làm từ bột đá trộn keo rồi ép thành khối, và đá nhân tạo, có cấu trúc giống đá thật nhưng làm trong phòng thí nghiệm. Và có thuỷ tinh, nhựa giả đá, không phải đá chút nào.
Những câu nên hỏi người bán
Câu thứ nhất: đá này là loại gì, tự nhiên hay nhân tạo? Một người bán hiểu hàng sẽ trả lời bằng tên cụ thể, không chỉ nói đá phong thuỷ tự nhiên chung chung.
Câu thứ hai: đá có qua xử lý gì không, nhuộm, tẩm, nung, hay ép? Nếu người bán nói hoàn toàn không xử lý với một món màu rất rực, hãy hỏi thêm họ dựa vào đâu.
Câu thứ ba: nếu em mang đi giám định mà kết quả khác lời anh chị nói thì sao? Đây là câu thử rất hay. Người bán tự tin sẽ nói rõ chính sách đổi trả. Người bán không chắc sẽ vòng vo.
Câu thứ tư: chăm sóc thế nào? Đá tẩm và đá nhuộm thường cần tránh hoá chất, xà phòng mạnh, nhiệt cao. Người bán nói được điều này là người biết món mình bán.
Giấy giám định: khi nào cần, xem gì?
Với món nhỏ, giá trị không lớn, giám định có khi tốn hơn món đồ. Với những món có giá trị, như vòng cẩm thạch, tượng đá lớn, đá quý làm trang sức, giấy giám định là thứ nên có.
Giấy giám định nên từ một trung tâm độc lập, không phải giấy do chính cửa hàng in. Trên giấy thường ghi tên đá, trọng lượng, kích thước, và có xử lý hay không. Hãy đọc kỹ dòng về xử lý.
Kiểm tra rằng giấy khớp với món đồ: trọng lượng, kích thước, hình dạng. Có trường hợp giấy thật nhưng đi kèm một món khác.
Nếu không có sẵn giấy, bạn có thể thoả thuận với người bán rằng bạn sẽ mang đi giám định trong vài ngày và được trả lại nếu kết quả không đúng lời mô tả. Ghi thoả thuận đó ra giấy.
Dấu hiệu nên cẩn thận
Màu quá đều, quá rực so với loại đá đó. Đá tự nhiên thường có chỗ đậm chỗ nhạt, có vân, có những điểm nhỏ bên trong.
Nhìn kỹ vết nứt nhỏ. Nếu màu đậm hẳn ở vết nứt, rất có thể đá đã được nhuộm.
Hạt vòng giống hệt nhau từng li về màu và vân cũng là điều nên hỏi. Đá tự nhiên cắt từ những khối khác nhau hiếm khi đồng đều tuyệt đối như vậy, trừ khi được chọn lọc rất kỹ, và khi đó người bán thường nói rõ.
Cầm lên thấy nhẹ bất thường, hoặc chạm vào thấy ấm nhanh như nhựa, hãy hỏi thêm. Đá thật thường mát tay lúc đầu. Nhưng đừng tin tuyệt đối vào mẹo này, vì cảm giác tay rất dễ sai.
Và dấu hiệu lớn nhất không nằm ở viên đá, mà ở người bán: né câu hỏi, không cho đổi trả, giục mua vì chỉ còn một món cuối.
Mua thế nào cho yên tâm?
Hãy chấp nhận rằng đá có xử lý không phải là đá xấu. Nó chỉ cần được bán đúng tên và đúng giá trị của nó. Một chiếc vòng đá nung nhiệt đẹp, bền, được nói rõ, vẫn là một món đáng mua.
Cái bạn cần tránh là trả tiền cho đá tự nhiên không xử lý mà nhận về đá nhuộm, đá ép. Đó là lừa dối, không phải lựa chọn.
Trên vatpham.com, bạn có thể đọc mô tả chất liệu từng món và xem đánh giá của người đã mua. Nếu mô tả chưa rõ về xử lý, cứ hỏi trước khi đặt, và giữ lại câu trả lời.
Nếu mua món có giá trị, hãy giữ hoá đơn, ảnh chụp món đồ lúc nhận, và mọi tin nhắn mô tả của người bán. Khi cần đổi trả hay giám định lại, đó là thứ bảo vệ bạn.
Một món đồ đeo trên tay mỗi ngày nên là món mà bạn biết rõ nó là gì. Sự yên tâm đó cũng là một phần của ý nghĩa.
Câu hỏi thường gặp
Đá nung nhiệt có phải là đá giả không?
Không. Đá nung nhiệt vẫn là đá tự nhiên, chỉ được xử lý bằng nhiệt để cải thiện màu hoặc độ trong. Điều quan trọng là người bán nói rõ việc này.
Thử đá thật bằng cách đốt hay cào có nên không?
Không nên. Những mẹo này có thể làm hỏng món đồ và kết quả không đáng tin. Nếu cần chắc, hãy mang tới trung tâm giám định.
Đá nhuộm có phai màu không?
Có thể, nhất là khi tiếp xúc nhiều với nắng, mồ hôi, xà phòng hay hoá chất. Tốc độ phai tuỳ loại đá và cách nhuộm.
Đá nhân tạo có giá trị không?
Đá nhân tạo có cấu trúc giống đá thật và có thể rất đẹp, bền. Giá trị của nó khác đá tự nhiên, và nó cần được bán đúng tên là đá nhân tạo.
Giấy giám định có cần mang theo khi bán lại không?
Nên giữ cẩn thận. Khi bán lại hoặc tặng, giấy giám định giúp người sau tin vào món đồ và tránh tranh cãi về chất lượng.
