Đồ chay giả mặn có thể giúp người mới ăn chay đỡ nhớ vị quen trong những tuần đầu, nhưng không nên là nền của bữa ăn hằng ngày, vì nhiều loại chế biến sẵn chứa khá nhiều muối, dầu và phụ gia. Hãy dùng nó như một cầu nối, rồi chuyển dần sang những món làm từ rau, đậu, nấm nguyên bản.
Xin chào, đây là Nhà Tư Vấn. Gà chay, giò chay, sườn chay, cá chay, những món này có mặt ở hầu hết quán chay và mâm cỗ chay. Có người rất thích, có người thấy không cần thiết, có người còn cho là trái tinh thần ăn chay. Tập này mình không phán ai đúng, mình giúp bạn biết nó hợp với mình ở chỗ nào.
Vì sao đồ chay giả mặn giúp được người mới?
Thói quen ăn uống là thứ khó đổi nhất. Người ăn thịt cá mấy chục năm, đột nhiên chỉ ăn rau đậu, thường thấy bữa ăn thiếu một cái gì đó: độ dai, vị đậm, cảm giác no chắc.
Đồ chay giả mặn lấp đúng chỗ trống đó. Nó cho bạn cái cảm giác quen trên đĩa, giúp bữa chay đầu tiên không quá xa lạ. Với nhiều người, đó là lý do họ trụ được qua tháng đầu.
Nó cũng giúp gia đình dễ chấp nhận hơn. Một mâm cơm có gà chay, giò chay trông gần giống mâm cơm thường, người lớn tuổi ít phản đối hơn.
Nhìn như vậy, đồ chay giả mặn là một công cụ chuyển tiếp hữu ích. Vấn đề chỉ nằm ở chỗ dùng nó như thế nào và dùng bao lâu.
Đọc nhãn: đồ chay chế biến sẵn chứa gì?
Phần lớn đồ chay giả mặn làm từ đạm đậu nành, bột mì, nấm, khoai, kèm gia vị và chất tạo kết cấu. Đạm đậu nành và bột mì là nguồn đạm tốt, đó là mặt tích cực.
Nhưng để có vị đậm và kết cấu giống thịt, nhiều sản phẩm dùng khá nhiều muối, dầu, đường, bột ngọt và phụ gia. Ăn thỉnh thoảng thì không sao, ăn hằng ngày thì cộng lại không nhỏ.
Tập đọc nhãn thành phần khi mua đồ đóng gói. Thành phần xếp theo thứ tự nhiều tới ít. Danh sách càng dài, càng nhiều tên hoá học khó đọc, thì sản phẩm càng qua nhiều chế biến.
Với đồ bán lẻ ở chợ không có nhãn, hãy mua ở nơi quen, hỏi người bán làm từ gì, và để ý những món có màu quá đỏ hay vị quá mặn bất thường.
Chuyện tín ngưỡng: vì sao có người không ăn?
Trong một số quan điểm Phật giáo, ăn chay không chỉ là không ăn thịt mà còn là buông bỏ ý niệm về thịt. Ăn một món giả gà, giả cá thì vẫn đang nuôi ý muốn ăn gà ăn cá. Vì thế có chùa, có người ăn chay nghiêm không dùng đồ giả mặn.
Quan điểm khác cho rằng đó chỉ là hình dáng, bản chất vẫn là thực vật, và nếu nó giúp nhiều người bớt ăn thịt thì có ích.
Mình không đứng về bên nào. Nếu bạn ăn chay vì tín ngưỡng, hãy hỏi thầy hay người hướng dẫn tâm linh của mình. Nếu bạn ăn chay vì sức khoẻ hay môi trường, câu hỏi chủ yếu là về dinh dưỡng.
Khi mời khách ăn chay, đặc biệt là các sư hay người tu tập, hãy hỏi trước. Một mâm cỗ đầy gà chay, cá chay có thể làm họ khó xử.
Chuyển dần sang món nguyên bản thế nào?
Bắt đầu thay từng món một. Tuần này thay giò chay bằng đậu phụ chiên sả, tuần sau thay gà chay bằng nấm kho tiêu. Không cần bỏ hẳn đồ giả mặn, chỉ cần giảm dần.
Học vài món chay nguyên bản thật ngon. Đậu phụ sốt cà chua, nấm xào, canh rau củ, đậu hũ non hấp, những món quen thuộc này khi nấu kỹ thì không thua gì món có thịt.
Dùng nấm, rong biển, tương, nước dùng rau củ hầm để tạo vị đậm tự nhiên. Đây là chỗ nhiều người mới ăn chay chưa biết, nên nghĩ món chay phải nhạt.
Sau vài tháng, nhiều người tự thấy không còn nhớ đồ giả mặn nữa. Không phải vì cố kiêng, mà vì đã quen với vị thật của rau đậu.
Ăn ngoài thì chọn thế nào?
Ở quán chay, gọi xen kẽ: một món giả mặn cho vui miệng, một hai món rau đậu nguyên bản. Bữa ăn vừa quen vừa nhẹ.
Với bánh mì chay, chọn những loại nhân đậu phụ, nấm, rau củ nướng thay vì chỉ chả chay. Bạn có thể xem các loại nhân bánh mì chay trên banhmixanh.com để thấy nhiều lựa chọn ngoài chả.
Để ý món nào quá mặn, quá dầu thì ăn ít đi, và uống thêm nước.
Không có cách ăn chay nào đúng cho tất cả. Chỉ có cách ăn mà bạn thấy khoẻ, thấy vui, và giữ được lâu.
Vậy có nên cho người mới ăn chay không?
Nếu người thân của bạn mới bắt đầu ăn chay và đang chật vật, một vài món giả mặn trong tuần có thể giúp họ trụ lại. Đừng cấm, cũng đừng để nó thành món chính mỗi bữa.
Nếu người đó ăn chay vì tín ngưỡng nghiêm, hãy hỏi ý họ trước khi mua.
Nếu là trẻ em hay người lớn tuổi, để ý hơn tới lượng muối và dầu trong đồ chế biến sẵn. Người có bệnh huyết áp, thận, tim mạch nên hỏi bác sĩ về chế độ ăn.
Đồ chay giả mặn là cây cầu. Bạn không sống trên cây cầu, bạn đi qua nó.
Câu hỏi thường gặp
Thịt chay làm từ gì?
Phần lớn làm từ đạm đậu nành, bột mì, nấm hoặc khoai, được tạo hình và nêm gia vị cho giống thịt. Thành phần cụ thể khác nhau theo từng sản phẩm, nên hãy đọc nhãn.
Ăn đồ chay giả mặn thường xuyên có hại không?
Không phải bản thân nó có hại, nhưng nhiều loại chế biến sẵn khá nhiều muối, dầu và phụ gia. Ăn thường xuyên thì nên cân đối với món rau đậu nguyên bản.
Vì sao có chùa không dùng đồ chay giả mặn?
Theo một số quan điểm, ăn món giả thịt vẫn nuôi ý niệm về thịt, trái với tinh thần buông bỏ khi ăn chay. Mỗi chùa và mỗi người tu có quan điểm riêng.
Làm sao để món chay đậm vị mà không dùng đồ giả mặn?
Dùng nấm, nước dùng rau củ hầm lâu, tương, nước tương, rong biển và các loại gia vị như sả, tiêu, gừng. Kho và sốt cũng giúp món đậm đà hơn.
Người ăn kiêng muối có nên ăn đồ chay chế biến sẵn?
Nên hạn chế và đọc kỹ nhãn, vì nhiều sản phẩm khá mặn. Tốt nhất là hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về chế độ phù hợp.
