Để đọc đánh giá cho đúng, hãy tìm những đánh giá có chi tiết cụ thể, có cả khen lẫn chê, để ý cách người bán trả lời những lời phàn nàn, và đối chiếu với nhiều nguồn khác nhau. Một loạt đánh giá năm sao giống nhau về câu chữ, đăng dồn trong vài ngày, là dấu hiệu nên nghi ngờ.
Chào bạn, mình là Nhà Tư Vấn. Trước một khoản mua lớn, ai cũng đi đọc đánh giá. Nhưng đánh giá ngày nay có thể được viết thuê, được xin đổi lấy quà, hoặc bị đối thủ viết xấu. Tập này mình giúp bạn đọc đánh giá như một người điều tra nhỏ, không như một người tìm lời trấn an.
Đánh giá thật thường có gì?
Chi tiết cụ thể. Người mua thật kể họ mua gì, khi nào, dùng ra sao, chỗ nào ổn, chỗ nào chưa. Họ nhắc tới những điều chỉ người đã dùng mới biết.
Có cả khen lẫn chê. Rất ít trải nghiệm là hoàn hảo. Một đánh giá bốn sao kèm một điểm chưa hài lòng thường đáng tin hơn năm sao toàn lời khen.
Giọng văn khác nhau. Người thật viết mỗi người một kiểu, có người dài, có người cộc, có người sai chính tả.
Ảnh chụp thật: ảnh trong nhà, ánh sáng bình thường, góc chụp vụng. Không phải ảnh quảng cáo.
Dấu hiệu đánh giá dàn dựng
Nhiều đánh giá giống nhau về câu chữ, cùng dùng những cụm từ giống quảng cáo.
Đánh giá đăng dồn trong một khoảng thời gian ngắn, rồi im lặng lâu.
Tài khoản đánh giá mới tạo, không có hoạt động khác, hoặc chỉ đánh giá toàn năm sao cho nhiều nơi.
Toàn lời khen chung chung: tuyệt vời, rất hài lòng, sẽ ủng hộ dài dài, mà không có một chi tiết nào về món hàng.
Đọc cách người bán trả lời phàn nàn
Đây là phần mình tin nhất. Mọi người bán đều có lúc bị phàn nàn. Cách họ trả lời nói lên họ sẽ đối xử với bạn thế nào khi có chuyện.
Người bán tốt trả lời cụ thể, nhận phần lỗi của mình nếu có, đưa ra cách xử lý, không đổ lỗi cho khách.
Người bán đáng ngại trả lời bằng cách công kích khách, nói khách cố tình phá, hoặc xoá đánh giá xấu.
Một nơi có vài đánh giá xấu được xử lý đàng hoàng thường đáng tin hơn một nơi không có đánh giá xấu nào.
Lời giới thiệu từ người quen: vẫn nên hỏi kỹ
Lời giới thiệu từ người quen thường đáng tin hơn đánh giá trên mạng. Nhưng cũng nên hỏi: người đó mua lâu chưa, dùng thế nào, có nhận hoa hồng khi giới thiệu không.
Nhiều chương trình giới thiệu trả thưởng cho người giới thiệu. Điều đó không sai, nhưng bạn nên biết để hiểu góc đứng của họ.
Hỏi người quen cả điều họ chưa hài lòng. Người thật lòng sẽ kể.
Và nhớ rằng nhu cầu của bạn có thể khác người quen. Món hợp với họ chưa chắc hợp với bạn.
Đánh giá xấu cũng có thể bị dàn dựng
Người ta hay lo đánh giá tốt bị viết thuê, mà quên rằng đánh giá xấu cũng vậy. Đối thủ cạnh tranh, người có mâu thuẫn cá nhân, hay một khách khó tính trút giận, đều có thể để lại những lời rất nặng.
Dấu hiệu của một đánh giá xấu không đáng tin cũng giống đánh giá tốt dàn dựng: chung chung, không có chi tiết về món hàng, lời lẽ cảm tính, tài khoản không có lịch sử. Đôi khi người viết còn chưa từng mua.
Một đánh giá xấu thật thường kể rõ chuyện gì đã xảy ra, vào lúc nào, người viết đã làm gì để giải quyết, và kết quả ra sao. Những đánh giá như vậy đáng đọc kỹ, vì đó là chỗ bạn thấy rủi ro thật.
Nên đừng loại bỏ một nơi chỉ vì vài lời chê, và đừng tin một nơi chỉ vì nhiều lời khen. Đọc nội dung, không đọc số sao.
Một chị mua nội thất kể rằng chị suýt bỏ qua một xưởng nhỏ vì thấy hai đánh giá một sao rất gay gắt. Đọc kỹ thì cả hai đều cùng một người viết bằng hai tài khoản, trong khi hàng chục đánh giá khác kể rất cụ thể về chuyện xưởng quay lại sửa bản lề miễn phí sau cả năm.
Đối chiếu nhiều nguồn
Đừng chỉ đọc đánh giá trên trang của người bán. Tìm trên các nhóm cộng đồng, diễn đàn, trang đánh giá độc lập, hỏi người đã mua.
Tìm cả tin tức, khiếu nại, tranh chấp liên quan tới người bán hay dự án, nếu là giao dịch lớn như đất, định cư.
Với dịch vụ có giấy phép như tư vấn định cư, cơ sở giáo dục, tra thông tin trên nguồn chính thức.
Khi nhiều nguồn độc lập cùng nói một điều, điều đó có khả năng đúng.
Chốt thế nào?
Dùng đánh giá như một phần thông tin, không phải toàn bộ. Kết hợp với kiểm tra thực tế, hỏi trực tiếp, xem tận nơi.
Trên vatpham.com, người mua có thể để lại đánh giá sau khi mua; khi đọc, hãy tìm những đánh giá có ảnh thật và có chi tiết về chất liệu, cỡ, cách đóng gói. Nguyên tắc đó dùng được cho mọi nơi bán.
Nếu có thể, sau khi mua, hãy viết một đánh giá thật, cả khen lẫn chê. Đó là cách bạn giúp người đi sau.
Đánh giá tốt nhất không nằm trên màn hình, mà nằm ở trải nghiệm của chính bạn khi đã tự kiểm tra kỹ.
Câu hỏi thường gặp
Đánh giá năm sao nhiều có nghĩa là tốt?
Không hẳn. Hãy đọc nội dung, tìm chi tiết cụ thể, xem có đánh giá dồn dập bất thường không. Chất lượng đánh giá quan trọng hơn số sao.
Có nên tin đánh giá có ảnh?
Ảnh chụp thật, trong bối cảnh bình thường, thường đáng tin hơn. Nhưng ảnh cũng có thể dàn dựng, nên kết hợp với nội dung và nguồn khác.
Người bán xoá đánh giá xấu có phải dấu hiệu xấu?
Nếu có dấu hiệu người bán thường xoá hoặc ẩn đánh giá xấu thay vì xử lý, đó là điều nên cẩn thận. Cách xử lý phàn nàn nói lên nhiều điều.
Lời giới thiệu có hoa hồng có đáng tin không?
Có thể vẫn thật lòng, nhưng bạn nên biết người giới thiệu có lợi ích để hiểu góc đứng của họ, và hỏi thêm người khác.
Tìm đánh giá độc lập ở đâu?
Các nhóm cộng đồng, diễn đàn chuyên ngành, trang đánh giá không thuộc người bán, và hỏi trực tiếp người đã mua. Đối chiếu nhiều nguồn sẽ cho bức tranh rõ hơn.
