Ở vùng nồm ẩm, loại gỗ quan trọng ít hơn cách gỗ được xử lý và chỗ nó được đặt. Gỗ tự nhiên cần được sấy kỹ để khỏi co ngót, cong vênh khi độ ẩm lên xuống; gỗ công nghiệp nên chọn loại cốt chống ẩm và phải được dán cạnh kín. Khu bếp, nhà tắm cần vật liệu chịu nước tốt hơn hẳn phòng ngủ.
Chào bạn, mình là Nhà Tư Vấn. Ai sống ở miền Bắc đều biết những ngày nồm, sàn nhà đọng nước, tường ướt, cửa tủ bỗng khó đóng. Ở miền Nam thì mùa mưa kéo dài, còn nhà gần biển thì hơi muối. Đồ gỗ chọn sai ở những nơi này hỏng nhanh hơn người ta nghĩ. Tập này mình bàn chuyện đó.
Nồm ẩm làm gì với đồ gỗ?
Gỗ là vật liệu hút và nhả hơi ẩm theo không khí. Khi độ ẩm tăng, gỗ nở ra; khi khô lại, gỗ co vào. Lặp đi lặp lại, gỗ có thể cong vênh, nứt, cánh tủ lệch, ngăn kéo kẹt.
Với gỗ công nghiệp, nước và hơi ẩm thấm vào qua những chỗ không được phủ kín, nhất là cạnh cắt và lỗ khoan bản lề. Cốt gỗ hút ẩm sẽ phồng lên, bề mặt bong ra, và khi đã phồng thì gần như không trở lại được.
Ẩm còn kéo theo nấm mốc, nhất là ở mặt sau tủ áp sát tường, nơi không khí không lưu thông.
Hiểu cơ chế này, bạn sẽ thấy câu hỏi gỗ nào tốt hơn không đủ. Phải hỏi gỗ nào, xử lý thế nào, đặt ở đâu.
Gỗ tự nhiên: điểm mạnh và điều phải kiểm
Gỗ tự nhiên có vân đẹp, bền, sửa được, và có thể dùng qua nhiều thế hệ nếu được làm đúng. Khi trầy xước, có thể chà nhám và phủ lại.
Điều quan trọng nhất là gỗ phải được sấy đủ trước khi đóng đồ. Gỗ còn ẩm đóng thành tủ sẽ co lại sau vài tháng, để lại khe hở, nứt mối ghép. Hỏi xưởng gỗ có sấy không, sấy thế nào, để bao lâu.
Mỗi loại gỗ tự nhiên có độ ổn định khác nhau. Có loại ít co ngót, có loại co ngót nhiều. Hỏi người thợ lâu năm ở địa phương, họ thường biết loại nào chịu được khí hậu vùng mình.
Lớp phủ bề mặt cũng quan trọng. Gỗ được phủ sơn hay dầu kín cả mặt trong lẫn mặt ngoài sẽ ổn định hơn gỗ chỉ phủ mặt ngoài.
Gỗ công nghiệp: chọn cốt nào, phủ gì?
Gỗ công nghiệp có nhiều loại, khác nhau ở cốt gỗ bên trong và lớp phủ bên ngoài. Cốt gỗ là phần quyết định khả năng chịu ẩm. Có loại cốt thường, có loại cốt được xử lý chống ẩm, và có ván ép nhiều lớp.
Với khí hậu ẩm, nên chọn cốt chống ẩm cho toàn bộ đồ, không chỉ tủ bếp. Chênh lệch chi phí thường không lớn so với cái giá phải thay đồ sau vài năm.
Dán cạnh là chỗ hay bị bỏ qua. Mọi cạnh cắt phải được dán kín, kể cả cạnh mặt trong, mặt sau, cạnh dưới ít ai nhìn thấy. Chỗ nào hở là chỗ nước vào.
Lỗ khoan cho bản lề, ray trượt, ốc vít cũng là chỗ hở. Thợ cẩn thận sẽ xử lý kín những chỗ này.
Khu bếp và nhà tắm cần gì khác?
Tủ dưới bồn rửa là nơi hỏng đầu tiên trong gần như mọi căn bếp. Nước rò rỉ nhỏ từ ống, nước rửa bắn xuống, hơi nóng từ máy rửa bát. Với khu này, nhiều người chọn vật liệu chịu nước hẳn như nhựa hoặc nhôm, thay vì gỗ.
Tủ nhà tắm cũng vậy. Hơi nước nóng mỗi ngày là thử thách lớn với bất kỳ loại gỗ nào. Chọn vật liệu chịu nước, và làm tủ treo cách sàn để nước sàn không ngấm lên.
Mặt bếp cần chịu nước, chịu nhiệt, chịu va đập. Gỗ làm mặt bếp đẹp nhưng cần chăm sóc kỹ, không hợp với người bận.
Thông gió cho bếp và nhà tắm là giải pháp gốc. Quạt hút, cửa sổ, máy hút mùi dùng đúng cách giảm ẩm cho toàn bộ đồ gỗ xung quanh.
Chăm đồ gỗ qua mùa nồm
Những ngày nồm, đóng cửa khi không khí bên ngoài ẩm hơn bên trong, dùng máy hút ẩm hoặc điều hoà ở chế độ khô. Mở cửa khi trời khô ráo trở lại.
Kê tủ cách tường một khoảng nhỏ để không khí lưu thông phía sau. Tủ áp sát tường ẩm là nơi nấm mốc thích nhất.
Lau khô nước đọng trên mặt gỗ ngay. Đừng để nước đọng qua đêm.
Kiểm tra định kỳ những chỗ hay hỏng: chân tủ, cạnh dưới cánh tủ, tủ dưới bồn rửa. Phát hiện sớm vết phồng nhỏ còn xử lý được, để lâu thì phải thay.
Chốt vật liệu thế nào?
Phòng ngủ, phòng khách khô ráo, cả gỗ tự nhiên sấy kỹ lẫn gỗ công nghiệp cốt chống ẩm đều dùng được. Chọn theo ngân sách, thẩm mỹ và độ bền bạn cần.
Bếp và nhà tắm, ưu tiên vật liệu chịu nước tốt, đặc biệt ở tủ dưới bồn rửa và tủ nhà tắm.
Với mọi loại, hỏi xưởng về dán cạnh, xử lý lỗ khoan, phủ mặt trong. Và hỏi bảo hành cho chuyện phồng rộp, cong vênh.
Gỗ nào cũng có thể bền nếu được làm đúng và đặt đúng chỗ. Gỗ nào cũng có thể hỏng nếu làm ẩu.
Câu hỏi thường gặp
Gỗ công nghiệp chống ẩm có chịu được nước không?
Chống ẩm không có nghĩa là chống nước. Nó chịu hơi ẩm tốt hơn loại thường, nhưng ngâm nước lâu hay nước đọng thường xuyên vẫn có thể làm phồng. Dán cạnh kín vẫn rất quan trọng.
Làm sao biết gỗ tự nhiên đã được sấy kỹ?
Hỏi xưởng về quy trình sấy và thời gian để gỗ ổn định. Người thợ có kinh nghiệm thường có máy đo độ ẩm gỗ. Đồ đóng từ gỗ chưa sấy thường nứt, hở mối sau vài tháng.
Nên dùng máy hút ẩm hay điều hoà khi trời nồm?
Cả hai đều giúp. Máy hút ẩm chuyên cho việc giảm ẩm, điều hoà ở chế độ khô cũng có tác dụng. Quan trọng là đóng cửa khi không khí ngoài trời ẩm.
Tủ bếp bị phồng cánh có sửa được không?
Thường khó sửa phần cốt gỗ đã phồng, hay phải thay cánh hoặc tấm bị hỏng. Hỏi xưởng về bảo hành và xử lý nguyên nhân như rò nước trước khi thay.
Nhà gần biển nên chọn nội thất thế nào?
Hơi muối làm kim loại gỉ nhanh và làm gỗ xuống cấp. Chọn phụ kiện chống gỉ, lớp phủ gỗ tốt và thông gió đều đặn. Hỏi thợ địa phương về vật liệu hợp khí hậu vùng biển.
