Không có mẹo thử tại nhà nào chắc chắn phân biệt được mật ong dú thật và giả. Cách đáng tin hơn là hỏi rõ nguồn gốc: người nuôi ở đâu, thu mật thế nào, có xử lý gì sau khi thu không, và nếu được thì mua từ người mà bạn có thể tới tận nơi xem đàn. Mật ong dú loãng, hơi chua và cần bảo quản mát là những đặc điểm bình thường, không phải dấu hiệu hỏng.
Chào bạn, đây là Nhà Tư Vấn. Mật ong dú được nhiều người tìm vì vị lạ và vì lượng ít. Chính vì hiếm, nó cũng là thứ dễ bị làm giả hay pha trộn. Tập này mình không dạy mẹo thử mật, vì mình không tin những mẹo đó. Mình chỉ bạn cách hỏi.
Vì sao mẹo thử mật tại nhà không đáng tin?
Bạn có thể đã nghe nhiều mẹo: nhỏ mật vào nước xem có tan không, đốt thử, cho kiến bò, thử với giấy thấm. Những mẹo này phần lớn chỉ đo độ đặc, độ ẩm, không đo được mật có phải từ ong hay không.
Với mật ong dú, các mẹo này càng sai. Mật ong dú vốn loãng hơn và nhiều nước hơn mật ong thường. Một người quen thử mật ong thường sẽ nghĩ mật ong dú thật là giả vì nó loãng.
Người làm giả cũng biết các mẹo này và làm mật giả qua được chúng. Mật được cô đặc, trộn đường, thêm hương đều có thể trông giống mật thật dưới những phép thử đơn giản.
Muốn biết chắc về thành phần thì phải qua phòng kiểm nghiệm. Với người mua bình thường, thứ đáng tin nhất vẫn là nguồn gốc.
Mật ong dú thật thường có đặc điểm gì?
Mật ong dú thường loãng hơn mật ong thường, chảy nhanh hơn trên thìa. Vị có độ chua nhẹ đặc trưng, ngọt dịu, mùi thơm thay đổi theo nguồn hoa.
Màu mật có thể từ vàng nhạt tới nâu sẫm, tuỳ mùa và tuỳ loài hoa ong đi lấy. Hai lọ mật ong dú của hai vùng khác nhau có thể trông và có vị khác nhau hẳn.
Vì nhiều nước, mật ong dú có thể lên men nếu để ở nơi nóng. Lọ mật hơi sủi bọt, mùi hơi chua hơn sau một thời gian để ngoài là hiện tượng có thể gặp. Đây là lý do nhiều người bảo quản mật ong dú trong ngăn mát tủ lạnh.
Nhưng những đặc điểm này chỉ cho bạn biết mật có giống mật ong dú hay không, không chứng minh được nó thật. Mật giả làm khéo cũng có thể loãng và chua.
Những câu nên hỏi người bán
Hỏi: mật này từ đàn của anh chị hay anh chị gom từ người khác? Người tự nuôi thường kể được chi tiết về đàn, về vườn, về mùa hoa. Người gom mật thì nên hỏi họ gom từ đâu, kiểm soát thế nào.
Hỏi: anh chị thu mật thế nào? Mật ong dú thường được lấy từ bầu mật, bằng cách chọc bầu cho chảy hoặc dùng dụng cụ hút. Người nuôi thật sẽ kể được cách họ làm, cách lọc, cách để mật.
Hỏi: mật có qua xử lý gì không, có đun, có sấy giảm nước không? Một số người xử lý để mật đặc hơn, bảo quản lâu hơn. Điều đó không sai, nhưng nên được nói rõ.
Hỏi: mùa này ong lấy hoa gì? Câu này nghe đơn giản, nhưng người nuôi thật thường trả lời ngay và rất tự nhiên, vì họ sống cạnh đàn ong mỗi ngày.
Tới tận nơi là cách tốt nhất
Nếu có thể, hãy tới nhà người nuôi. Xem đàn ong, xem vườn, xem cách họ thu và đựng mật. Không có bằng chứng nào mạnh hơn tận mắt thấy.
Nhiều người nuôi ong dú ở quê rất vui khi có người tới thăm. Bạn không chỉ mua được mật mình tin, mà còn hiểu thêm về cách mật được làm ra.
Nếu không tới được, mua từ người được người quen giới thiệu, người đã mua nhiều lần. Một mối quen lâu dài đáng tin hơn một cửa hàng lạ có bao bì đẹp.
Cẩn thận với mật ong dú bán với số lượng rất lớn mà người bán không giải thích được nguồn. Mỗi đàn cho ít mật, nên số lượng lớn cần rất nhiều đàn.
Bảo quản mật ong dú sau khi mua
Bảo quản trong lọ thuỷ tinh sạch, đậy kín, để nơi mát. Nhiều người để trong ngăn mát tủ lạnh để hạn chế lên men.
Dùng thìa khô, sạch khi lấy mật. Nước lọt vào làm mật dễ hỏng hơn.
Nếu mật hơi sủi bọt, có mùi lên men nhẹ, hỏi người bán xem đó có phải là hiện tượng bình thường với mật của họ không. Nếu mật có mùi lạ khó chịu, có váng mốc, đừng dùng.
Mật ong không dùng cho trẻ dưới một tuổi, đây là khuyến cáo chung về mật ong. Người có bệnh tiểu đường hay đang điều trị bệnh nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
Nên mua ở đâu?
Ưu tiên người nuôi mà bạn có thể tới thăm hoặc được người quen giới thiệu. Hỏi nhiều, người bán thật không phiền khi bạn hỏi.
Nếu muốn hiểu thêm về mật ong dú, cách thu và cách bảo quản, trên ongdu.com có nhiều bài viết từ góc người nuôi, giúp bạn biết nên hỏi gì.
Đừng chọn chỉ vì giá thấp hay bao bì đẹp. Mật ong dú làm ra chậm, và một lọ mật thật có câu chuyện của nó.
Khi bạn biết lọ mật đến từ đàn ong nào, trong khu vườn nào, vị của nó cũng khác đi.
Câu hỏi thường gặp
Mật ong dú loãng có phải là mật pha nước không?
Không nhất thiết. Mật ong dú vốn loãng hơn mật ong thường vì chứa nhiều nước hơn. Độ loãng không đủ để kết luận mật thật hay giả.
Vì sao mật ong dú có vị chua?
Vị chua nhẹ là đặc trưng của mật ong dú, liên quan tới cách ong dú chế biến và cất mật trong bầu sáp. Độ chua khác nhau theo loài ong và nguồn hoa.
Mật ong dú có cần để tủ lạnh không?
Nhiều người để trong ngăn mát để hạn chế lên men, vì mật ong dú nhiều nước. Hãy hỏi người bán cách họ khuyên bảo quản với mật của họ.
Mật ong dú bị sủi bọt có dùng được không?
Sủi bọt nhẹ có thể do lên men tự nhiên. Nếu có mùi lạ khó chịu, váng mốc hoặc vị hỏng rõ, không nên dùng. Khi không chắc, hỏi người bán.
Trẻ nhỏ có dùng mật ong dú được không?
Mật ong nói chung không dùng cho trẻ dưới một tuổi. Với trẻ lớn hơn, dùng lượng vừa phải và hỏi bác sĩ nhi nếu trẻ có vấn đề sức khoẻ.
