Nhà có người già và trẻ nhỏ nên ưu tiên an toàn trước thẩm mỹ: sàn chống trơn, lối đi thông thoáng, đồ nặng được cố định vào tường, góc cạnh bo tròn, ghế và giường có chiều cao dễ ngồi xuống đứng lên, và đủ ánh sáng khi đi lại ban đêm. Điều hay là những thứ này làm căn nhà dễ sống hơn cho cả người trẻ.
Xin chào, mình là Nhà Tư Vấn. Nhà Việt nhiều thế hệ sống chung là chuyện rất thường. Ông bà giúp trông cháu, cháu làm ông bà vui. Nhưng một căn nhà thiết kế cho người trẻ khoẻ có thể đầy bẫy với người đi chậm và người mới biết đi. Tập này mình kể những điều nhỏ mà có khi cứu được một cú ngã.
Sàn và lối đi: nơi phần lớn tai nạn bắt đầu
Ngã là tai nạn đáng sợ nhất với người lớn tuổi. Sàn bóng, sàn ướt, bậc chênh cao, thảm mép cong là những thủ phạm quen thuộc.
Chọn sàn mặt nhám hoặc chống trơn, nhất là ở nhà tắm, bếp, lối ra ban công. Sàn đá bóng loáng đẹp trong ảnh nhưng rất nguy hiểm khi có nước.
Hạn chế bậc chênh giữa các phòng. Nếu có bậc, làm nổi bật mép bậc bằng màu khác để mắt người già dễ nhận ra.
Thảm trải sàn nên có đế chống trượt, mép phẳng. Dây điện không chạy ngang lối đi. Lối từ giường ra nhà tắm phải thông, không có đồ vướng.
Một chị ở Cần Thơ kể mẹ chị trượt ngã ngay trước cửa nhà tắm, chỉ vì tấm thảm chùi chân mỏng trượt trên nền gạch bóng. Tấm thảm đó rẻ hơn một bữa ăn, còn cú ngã thì làm bà phải nằm cả tháng. Sau lần đó, cả nhà thay hết thảm sang loại có đế cao su bám sàn.
Đồ nặng phải cố định vào tường
Trẻ nhỏ thích leo trèo, và một chiếc tủ, kệ sách, kệ tivi có thể đổ khi trẻ đu lên. Đây là tai nạn có thể rất nặng.
Cố định tất cả tủ cao, kệ cao vào tường bằng phụ kiện chống đổ. Khi đặt làm tủ, yêu cầu xưởng lắp sẵn.
Tivi đặt trên kệ thấp nên được cố định hoặc treo tường chắc chắn. Tivi rơi là tai nạn không hiếm với trẻ nhỏ.
Ngăn kéo có khoá an toàn, nhất là ngăn chứa dao kéo, thuốc, hoá chất tẩy rửa. Đặt những thứ nguy hiểm ở tầng cao mà trẻ không với tới.
Thuốc của ông bà là thứ hay bị quên nhất. Người lớn tuổi thường để thuốc ngay đầu giường cho tiện, và trẻ nhỏ thì tò mò với những viên màu sắc. Một chiếc hộp có nắp khó mở, đặt trên kệ cao trong phòng ông bà, giải quyết được cả hai nhu cầu.
Góc cạnh, chiều cao và chỗ ngồi
Bàn trà, bàn ăn có góc bo tròn hoặc có miếng bọc góc. Chiều cao mép bàn thường ngang tầm đầu trẻ đang chập chững.
Ghế và sofa cho người lớn tuổi nên có chiều cao vừa phải, đệm không quá lún, có tay vịn chắc để chống khi đứng dậy. Sofa sâu và lún trông thoải mái nhưng làm người già khó đứng lên.
Giường không quá thấp, cũng không quá cao, để ngồi mép giường chân chạm sàn. Có chỗ bám gần giường nếu cần.
Tránh bàn kính, cửa kính không có dấu hiệu nhận biết. Trẻ chạy và người già mắt kém đều có thể va vào.
Ánh sáng và nhà tắm
Người lớn tuổi thường dậy ban đêm. Đèn ngủ nhỏ dọc lối từ giường tới nhà tắm, hoặc đèn cảm biến chuyển động, giúp đi lại an toàn mà không làm chói mắt.
Công tắc đặt ở độ cao dễ với, gần cửa phòng, có đèn báo để thấy trong bóng tối.
Nhà tắm là nơi nguy hiểm nhất. Tay vịn gần bồn cầu và khu tắm, sàn chống trơn, khu tắm không có gờ cao hoặc có gờ thấp, ghế ngồi tắm nếu cần.
Nước nóng có bộ giới hạn nhiệt độ hoặc để ở mức an toàn, tránh bỏng cho cả người già lẫn trẻ nhỏ.
Không gian cho cả hai thế hệ
Một góc chơi cho trẻ gần chỗ ông bà ngồi giúp người lớn trông cháu mà không phải đi lại nhiều. Thảm mềm, đồ chơi cất trong thùng thấp.
Người lớn tuổi cần chỗ riêng để nghỉ, có ghế tựa tốt, gần cửa sổ, có ánh sáng tự nhiên. Đừng biến mọi không gian thành khu chơi của trẻ.
Phòng ngủ của ông bà nên ở tầng trệt hoặc gần thang máy nếu có thể, gần nhà tắm.
Tủ quần áo của người già nên có thanh treo và ngăn kéo ở độ cao dễ lấy, không phải kiễng chân hay cúi thấp.
Nếu làm nội thất mới, hãy nói rõ với xưởng hoặc người thiết kế rằng nhà có người lớn tuổi và trẻ nhỏ. Người làm nghề có kinh nghiệm sẽ tự đề xuất bo góc, phụ kiện chống đổ, chiều cao tay nắm hợp lý, những thứ mà bạn có thể chưa kịp nghĩ tới.
Nên bắt đầu từ đâu?
Đi một vòng quanh nhà ở tầm mắt của một đứa trẻ bò, rồi đi lại với tốc độ và sự cẩn thận của người lớn tuổi. Ghi lại mọi chỗ có thể vấp, trượt, va, đổ.
Ưu tiên sửa những chỗ nguy hiểm nhất trước: nhà tắm, sàn trơn, đồ nặng chưa cố định. Những thứ khác làm dần.
Hỏi ý chính ông bà. Người lớn tuổi đôi khi không muốn nhà có vẻ như bệnh viện. Chọn giải pháp vừa an toàn vừa đẹp, như tay vịn có màu gỗ ấm, đèn ngủ kiểu dáng đẹp.
Một căn nhà an toàn cho người yếu nhất trong nhà cũng là căn nhà dễ chịu cho tất cả mọi người.
Câu hỏi thường gặp
Sàn gỗ hay sàn gạch an toàn hơn cho người già?
Quan trọng là bề mặt có chống trơn không. Sàn gỗ ấm và ít trơn khi khô, sàn gạch mặt nhám chịu nước tốt. Ở nhà tắm và bếp, ưu tiên sàn chống trơn.
Có nên dùng thảm trong nhà có người già?
Có thể, nếu thảm có đế chống trượt và mép phẳng. Thảm mép cong hoặc dễ xô lệch là nguyên nhân gây vấp ngã.
Tay vịn nhà tắm nên lắp ở đâu?
Thường gần bồn cầu và khu tắm, nơi người già cần chống khi ngồi xuống, đứng lên. Lắp chắc vào tường, ở độ cao phù hợp với người dùng.
Làm sao để trẻ nhỏ không kéo đổ tủ kệ?
Cố định tủ kệ vào tường bằng phụ kiện chống đổ, đặt đồ nặng ở tầng dưới, và không để đồ chơi ở tầng cao khiến trẻ muốn leo.
Ghế nào phù hợp cho người cao tuổi?
Ghế có chiều cao vừa phải để chân chạm sàn, đệm chắc không quá lún, có tay vịn để chống khi đứng dậy. Nên cho người dùng ngồi thử trước khi mua.
