Nuôi ong dú ở nhà phố là được, nếu quanh nhà có đủ cây ra hoa, như công viên, vườn trong hẻm, hàng cây trên phố, và bạn có một góc sân thượng hay ban công có bóng mát, ít bị phun thuốc diệt côn trùng. Nhưng đừng kỳ vọng nhiều mật. Ở phố, ong dú hợp làm thú quan sát, dạy con về thiên nhiên, và giúp vài chậu cây nhà thụ phấn.
Chào bạn, đây là Nhà Tư Vấn. Có một xu hướng nho nhỏ ở các thành phố: người ta đặt tổ ong dú trên sân thượng, cạnh chậu rau, chậu hoa. Nhìn rất dễ thương. Tập này mình bàn thật thà xem việc đó hợp với ai, và cần lưu ý gì để cả ong lẫn hàng xóm đều yên.
Nguồn hoa quanh nhà: điều kiện đầu tiên
Ong dú bay không xa, nên nguồn hoa phải ở gần. Trước khi mua đàn, đi một vòng quanh nhà trong bán kính vài trăm mét. Có công viên không, có hàng cây ra hoa không, có vườn nhà ai trồng nhiều cây không.
Những khu phố cũ nhiều cây, nhiều nhà có sân vườn thường hợp hơn khu chung cư mới toàn bê tông.
Bạn có thể tự bổ sung bằng cách trồng thêm cây ra hoa trên sân thượng, ban công. Cây hoa nhỏ nở quanh năm, rau thơm để ra hoa, cây ăn trái nhỏ trong chậu đều giúp được.
Nhưng vài chậu hoa không nuôi nổi một đàn ong. Chúng chỉ là phần thêm, nguồn chính vẫn phải là cây xanh quanh khu phố.
Một cách kiểm tra đơn giản là đứng ở sân thượng nhà mình vào một buổi sáng nắng, để ý xem có ong, bướm, côn trùng nhỏ bay qua lại những chậu hoa không. Nếu có, nghĩa là quanh đó có đủ cây để chúng sống. Nếu sân thượng im lìm dù hoa nở, đó là một tín hiệu nên cân nhắc.
Chỗ đặt tổ trên sân thượng, ban công
Sân thượng thành phố thường nóng gắt vào mùa hè, mái tôn, sàn bê tông hắt nhiệt. Đặt tổ dưới mái che, ở góc có bóng mát buổi chiều, tránh sát tường hướng tây.
Tránh chỗ gió lùa mạnh, nhất là ở tầng cao. Cố định thùng chắc để không bị gió làm đổ.
Chặn kiến bằng cách đặt chân giá trong chén nước hoặc bôi dầu ở chân. Kiến trên sân thượng thành phố không ít hơn ở quê.
Đặt cửa tổ quay ra phía thoáng, không hướng thẳng vào cửa sổ nhà hàng xóm hay lối đi chung.
Chuyện hàng xóm và thuốc diệt côn trùng
Ong dú hiền, không đốt, nhưng hàng xóm chưa chắc đã biết điều đó. Nói chuyện trước với họ, giải thích đây là ong không đốt, có khi tặng họ một ít mật khi thu được. Hàng xóm biết thì yên tâm, không biết thì có thể hoảng.
Mối lo lớn nhất ở phố là thuốc diệt côn trùng. Phun muỗi định kỳ, hàng xóm xịt kiến gián, cây cảnh được phun thuốc, tất cả đều có thể làm hại đàn ong.
Hỏi thăm lịch phun thuốc diệt muỗi của khu phố. Những ngày phun, có thể che cửa tổ hoặc hạn chế ong ra ngoài nếu biết cách làm an toàn.
Nếu khu bạn ở phun thuốc rất thường xuyên, hãy cân nhắc lại. Có những nơi không hợp nuôi ong, dù mình rất muốn.
Kỳ vọng gì khi nuôi ở phố?
Lượng mật ở phố thường ít hơn ở vùng quê nhiều cây, vì nguồn hoa hạn chế. Có năm bạn chỉ thu được chút ít, có năm nên để hết cho ong.
Cái bạn có được nhiều hơn là niềm vui quan sát. Trẻ con rất thích ngồi xem ong ra vào, mang phấn về. Đó là một bài học sinh học sống động ngay trên sân thượng.
Cây ăn trái, rau trong chậu có thể đậu quả tốt hơn khi có ong thụ phấn.
Và đôi khi, nuôi ong ở phố là bước đầu cho một ước mơ lớn hơn: về quê, có vườn, nuôi nhiều đàn. Học ở phố trước, sai ít tốn ít.
Ở quê thì khác gì?
Ở quê, nhất là vùng có vườn cây ăn trái, rừng, cây bản địa, nguồn hoa phong phú hơn nhiều. Đàn ong khoẻ hơn, mật nhiều hơn, dễ tách đàn hơn.
Nhưng ở quê cũng có thách thức riêng: vườn xung quanh phun thuốc trừ sâu theo vụ, cây bị chặt, thời tiết thất thường. Không phải cứ về quê là nuôi dễ.
Nếu mục tiêu của bạn là có mật để bán hoặc làm nghề phụ, quê là nơi hợp hơn. Nếu mục tiêu là thú vui và học hỏi, phố vẫn là nơi bắt đầu được.
Nhiều người vừa đặt vài tổ ở phố để ngắm, vừa gửi vài đàn ở vườn nhà người thân dưới quê để thu mật.
Bắt đầu thế nào nếu bạn ở phố?
Khảo sát nguồn hoa quanh nhà, nói chuyện với hàng xóm, chuẩn bị chỗ đặt có bóng mát và chặn kiến, rồi mới mua một hai đàn.
Mua từ người nuôi có kinh nghiệm, hỏi họ về chuyện nuôi ở phố, họ có biết ai đang nuôi trên sân thượng thành phố không.
Đọc thêm trên ongdu.com về kỹ thuật chăm ong dú, cách xử lý kiến và cách nhận biết đàn yếu, để bạn tự xoay xở được khi có chuyện.
Một thùng ong nhỏ trên sân thượng không làm thành phố xanh hơn. Nhưng nó làm bạn để ý hơn tới từng cái cây ra hoa quanh nhà.
Câu hỏi thường gặp
Nuôi ong dú ở chung cư có được không?
Về kỹ thuật có thể nếu ban công có bóng mát và gần cây xanh, nhưng cần hỏi quy định của ban quản lý và sự đồng ý của hàng xóm. Nhiều chung cư không cho phép.
Ong dú có bay vào nhà hàng xóm không?
Ong dú đi tìm hoa, không có hứng thú với nhà ở. Đặt cửa tổ quay ra phía thoáng, không hướng vào cửa sổ nhà khác, sẽ hạn chế phiền hàng xóm.
Phun thuốc muỗi có làm chết ong dú không?
Có thể. Thuốc diệt côn trùng nói chung có hại cho ong. Hỏi lịch phun thuốc của khu phố và cân nhắc biện pháp bảo vệ đàn trong những ngày đó.
Trồng cây gì trên sân thượng để hỗ trợ ong dú?
Những cây ra hoa nhỏ, nở nhiều đợt như hoa mười giờ, húng, tía tô, cây ăn trái nhỏ trong chậu. Nhưng nguồn hoa chính vẫn phải là cây xanh quanh khu phố.
Nuôi ong dú ở phố có thu được mật không?
Có thể, nhưng thường ít hơn ở quê và không đều giữa các năm. Nên coi mật là phần thưởng thêm, không phải mục tiêu chính.
